Gününüzde medyada obez ve onu getiren birçok hastalıklar çok konuşuluyor. Obez çocuk sayısı dünyada gittikçe artıyor. Avrupa’da araştırmalara göre 66%sı 16 yaş altı çocukların aileler çocukların sağlıklı yeme tarzına dikkat ettiklerini belirtiyor. Eski kuşak’ta bu sayı o kadar bile değilmiş.
Özel mesele değil bir dünya meselesi!

Yinede bir çok aile hatta 3 aileden biri çocukların yeme alışkanlıklarında kendini iyi hissetmiyormuş. Aileler kendine olan taleplerini karşılayamadıklarından dolayımmış. Zaman kısıtlığı, hazır yemeye kaçmak, hareketsizlik ve çocukların kantin alışkanlıkların nedenlerinden biri. Oysaki sağlıklı olmak için bölgesel mümkün olduğu kadar organik ürünler tüketmek gerek ve çocuklara dışarıda Alışverişe çocuklar ile çıkınca onları bazen mız mızlıklarından kurtulmak için tatlı bir şey almıyormuyuz? Bende bazen o hataya düşüyorum. Acele alışveriş yapmak için pes ediyorum. Onun içinde çoğu zaman onlar olmadan alışverişimi yapıyorum ki bu tür olaylarla karşılaşmayım.

Çocuklarımızı sağlıklı yemeye teşvik ederken aslında yeni nesil sağlıksız yiyeceklerden uzak durulması ve alışkanlıklarını doğru yöne çekerek eğitmek gerekmezimi?

Oğlum Koray’ın ilk doğum gününü hatırlıyorum. İlk kez kendi yapılmış kekimi yiyecek yerine, tabağa kenara çekip, masadaki meyve tabağını önüne çekip kocaman elmasını alıp ısıra ısıra yemişti. Avrupa’da küçük yaşlardaki çocuklar bir kaç denemeden sonra tatlıyı keşif ediyor. Ülkemizde hala kültür ve geleneğimizden dolayı şişman çocuk eşittir sağlıklı çocuktur. Yok öyle bir şey. Buna birkaç kez şahit oldum, bir yaşını doldurmamış çocukların eline çukulata barları veriliyor eline. Youtube’da bile marifet diye çukulata yerken videosunu koyan aileler var. Hamburgercide patatesler yediriliyor ve bence en çok yapılan büyük hata ise çocuğa TV karşısında bebek kanalını açarak yemek yedirmek. Birde evet duyar gibi oluyorum birçok anneyi, benimki bütün gün aç dolaşır yine yemek yemez! Abur cubur seviyor! Çocuk kreşe başlıyor ve evde yemediği yemekleri orada afiyetle 2 tabak yiyor. Kabak dolması gibi? Anne şaşırıyor tabii evde yenmiyor. Kendinizi sorgulayın. Ailenin tutumu bu konuda çok büyük rol oynuyor. Çalışıyorum evde bakıcı var öyle yapıyor. Ne yapayım? Olmamalı!

Sofrada ancak beraber oturarak doğru yemek alışkanlıkları ve ileriki obezelikten korunur. Birlikte sofrada oturmak bebek dahi olsa yanınıza yerleştirin, o yemekten yemezse bile sizi görsün. Bir yaş sonrası elinde oyalanacak bir şey verebilirsiniz. Bırakın döküp saçsın, size iş cıksın ama yanınızda oturup sofrada oturma alışkanlığı edinsin ve ’tek başına bir şey yapabilme’ birey yolunda ilerleyebilme olanakı’da vermiş olursunuz. Aile bağılarını güçlendirmek gün/hafta içinde yaşadıklarımızı paylaşabiliriz ve doğru alışkanlıklar ortaya çıkar. Biliyorum aile ekonomi durumdan olabilir, anne çalışmak zorunda olabilir veya kariyerinde geri adım atmak istemez, ama çocuklarımızın sağlıklı yeme alışkanlıkları için, her aile iç yapısına göre bir sistem belirlemeli, bir çok evde yalniş sistemler hakim, bunu görüyorum. Bakıcı her odayı çocukla beraber dolaşır ve bir şeyler yedirmeye çalışır, diğeri TV karşısına geçer orda yer veya PC oyunu açılır ve bakıcı 7 yaş çocuğun ağzına hala teper ve çocuk onu yanağında geveler. Hakikatten eğitim şart!

Yemek saatleri aynı olmalı, TV kesinikle kapalı olmalı, mümkünse birlikte oturmalı, atıştırmaların sağlıklı yiyecekler olmalı. En çok değer verdiğim konu biraz büyüdüklerinde sofradan kalkarken izin istemeleri. ‘Anneciğim, doydum kalkabilirmiyim?’ cümlesini her seferinde duymak istiyorum. Tabağını bitirmek önemli değil, önemli olan çocuk doymuş sinyalini hissetmesi. Bu 2 kaşıktan sonrada olabilir. Ben porsiyonları mesela çok ufak tutuyorum, doymayınca zaten bir tabak daha isteyecekler. Tabağının bitmesi ısrarı çocuklara verilen büyük zararlardan biri ve obezliye atılan ilk adım. Kendimde çocukken buna bende dâhildim. Tabak bitecek! Afrika’da çocukların yiyecekleri yok! Böylece tokluk duygularımız yok oluyor. Biz kadınlarda birde duygusal yemelerimiz var. Çocuklarınız ağladığında onu yemekle teselli etmeyin. Gel beraber puding yapalım veya benzer şeyler. Onun yerine sımsıkı sarıp, sevdiğiniz şarkıyı paylaşın veya yalnızca kucağınızda tutup sevin.

Çocukluğunda verdiğiniz alışkanlıklar biliyorsunuz ilersini belirliyor, okula başladıklarında bir çok şey kontrolümüzden çıkabiliyor. Onun için atılan ilk taşlar çok çok önem taşıyor. Oğlumu örnek vericem tatilde fast food yiyeceklerini pas geçerek, diyet büfesindeki havuçlara brokolilere saldırır yanında biraz makarna. Tabiiki diğer çocuklar gibi tatlı sever ama her gün bunu dile getirmez. Okulda öğretmenine çok müteşekkirim bu konuda, zararlı yiyeceklerin içindeki mısır şuruplarını konu almış ve ondan dolay onların zararlarını iyice farkında oldu. Benim tek şikâyetim okulda hızlı yemek yemeyi öğrenmesi, çünkü yemekten sonra teneffüse çıkabiliyor. Ne kadar hızlıca bitirirse o kadar oyuna vakit kalacak. Bu konuda eğitimim onun karşısında çok yavaş yemek ve kesinlikle lokmanı 30 kere çiğne derim.

Birde başka konu daha var ülkemizdeki o uçurumlarla dolu sosyal sınıflar sağlıklı beslenme her aile için çok önemli olamıyor, organiği bırakın eve et alamayanlar var ve çocuğum proteinden mahzun etmeyim diye ucuz çocuk yoğurtlarını yediriyor. İçindeki şeker miktarını bilmek bile istemiyorum ve çocuklar onlardan bir oturuşta 3-4 tane yer ve bolca beyaz ekmek tüketiliyor.

Çocuklarınızla bir oyun oynayabilirsiniz veya bir proje hazırlayabilirsiniz. Vaktimizi sürekli alışveriş merkezinde tüketici fonksiyonunda harcamayalım. Bir karton kâğıda sağlıklı besin ve sağlıksız besinler diye ayırın ve grup halinde yapıştırın veya bir kaç sağlıklı yiyecek alın ve sağlıksız yiyecekler onları bir sepete diğeri başak sepete ayırsın. Bizimki okulda öyle şeyler yapıyor öğretiliyor duyar gibi oluyorum. Unutmayın ki ilk örnek olacak kişi sizsiniz her zaman ve çocuklar küçük yaşta aile ile öğrendikleri şeyleri daha iyi pekiştirir.

Bence sağlıklı nesillerin oluşması için birçok öneri getirmek isterim ama bu ülkede yaşadıkça gördükçe gözlemledikçe çok zor bir sistem olduğunun da çok farkındayım ama kafamı’da kuma gömüp görmemezlikten gelmek istemiyorum. Kendimce bireyleri harekete geçirmek istiyorum. Her aile kendi yapısına göre değiştirme çabasını göstermesi, farkındalıklığın artırması gerek, çünkü obez konusu artık özel mesele değil bir dünya meselesi ve gelecek neslin sağlıklı olması için dünyaca birlikte çalışmak gerek. Sağlık sektörlerin pahalılaşması bütün obez kaynaklı hastalıklardan çoğu olduğunu biliyoruz.



Manolya Sacli

Çocuk Sevgisi

- Pedagojik Danışmanlık ve Aile Bilgi Paylaşım Platformu -

Uzmanlarımız