Inat Dönemiİnat döneminin ilk basamağında çocuklar bir yandan anne babadan
kopma, ayrılma korkusu yaşarlarken diğer yandan da yeni şeyler
keşfetmek, denemek isteğiyle sürekli bir çelişki içerisindedirler.

18. aya kadar anne babasının dediklerini yapan, söylenileni kabul eden
çocuk artık kendisinin bir birey olduğunun farkına varır ve bunu da
kendisine ve çevresine kanıtlamaya çalışır. O zamana dek her işi anne
baba tarafından yapılan çocuk artık her şeyi kendi başına
yapabileceğini anlamış ve bu nedenle de hem kendi sınırlarını hem de
becerilerini denemek amacıyla anne babaya karşı çıkmaya başlamıştır.

Çocuk bir taraftan kendi işini kendisi yapmaya çalışıyor, kendi
kararlarını kendisi vermeyi istiyor ve çevresini keşfetmeye çalışıyor
bir taraftan da hala anne babaya ihtiyacı olduğunu, onların vereceği
güvene ihtiyaç duyduğunu hissedip duygusal patlamalar yaşıyordur.

Bu yaşta çocuğun dil gelişimi hızlanmaya başlamıştır; ancak tam olarak
düşünce ve duygularını ifade etmeye yetmez. Algılaması oldukça
ilerlemiş, olaylar arasındaki bağlantıları kurmaya başlamıştır.
Sınırların ve haklarının nereye kadar uzandığını anlamaya çalışırken,
sık sık ondan beklenilen davranışın aksini yapmaya çalışır. Özellikle
bu dönemde sınırları öğrenemeyen çocuk ileride kuralları kabul etmekte,
başkalarının hakkına saygı göstermeyi öğrenmekte ve davranışlarının bir
sonucu olduğunu anlamakta zorlanır.

İnat döneminin ikinci basamağında ise çocuklar “İstemek” ile
“Başarabilmek” arasında bir gel git yaşarlar. Çocuk rahat hareket
edebilmeye, düşüncelerini ifade etmeye başlamıştır; ancak her
istediğini de gerçekleştiremediğinin de farkına varır. Her isteğinin
gerçekleşemeyeceği gerçeği çocuğun çoğu zaman öfke nöbetleri
yaşamasına, agresif tepkiler vermesine yol açar. Bu dönemde çocuğun
edineceği tecrübeler gelecekte tüm hayatı boyunca ona gerekli olan
tecrübelerdir. Çocuk her istediğinin istediği an olamayacağını
öğrendiği bu dönemde yine sınırları zorlamaya çalışır. Çocuğun ileriki
yaşlarda davranış bozukluğu gösterip göstermemesi anne babanın bu
dönemde tutarlı davranıp davranmamasıyla yakından alakalıdır.

Hem anne baba hem de çocuk için çok zor bir dönem olan inat dönemi
çocuğun gelişimi için attığı büyük bir adımdır. Tüm bu tecrübeler
ileride toplum içinde birlikte yaşam, sosyal gelişim için gereklidir.
Çocuk inat döneminde edindiği tecrübeler ve anne babanın doğru
tepkileri sayesinde isteklerini yönetmeyi öğrenecektir.

İnat döneminde yapılması gerekenler

• İnat döneminde yapılması gereken en önemli şey anne
  babanın olaylar karşısında sakin kalabilmesidir. Agresif, öfkeli,
  sinirli çocuk anne ya da babasının kontrollü davranışları karşısında
  kendisini güvende hisseder. Ne yapacağını şaşırmış, telaşlı, sinirli
  olunduğunda çocuk daha çok telaşlanacak, daha çok sinirli davranışlar
  gösterecektir. Her gergin ortamda olduğu gibi iki taraftan birisinin
  sakin olması, kontrolü kaybetmemesi çok önemlidir.
• Çocuğu
  gözlemlemek çok önemlidir. Çocuk hangi durumlarda nasıl tepkiler
  veriyor, hangi durumlarda öfkeleniyor, hangi durumlarda çelişki yaşıyor
  anne babanın gözlemleri sonucunda bilmesi gereken önemli noktalardır.
• İnat döneminin çocuğun bireyselleşmesi, gelişimi için çok önemli olduğu unutulmamalıdır.

• Anne baba, çocuğu bu dönemde kendi başına yapabilecekleri
  konusunda desteklemeli, kendi işini kendisi yapabilecek, kendine
  güvenen birey olarak yetişmesi için imkan vermelidir. Çocuk bu dönemde,
  kendi başına yemek yemek isteyecek, kendi kıyafeti kendisi seçip kendi
  başına giyinmek isteyecektir. Aileler bu davranışların alışkanlık
  olabilmesi ve kendi ayakları üstünde duran bir birey olarak yetişmesi
  için çocuğa “Sana güveniyorum, başarabilirsin” hissi vermelidir.
• Çocuğun meraklı olduğu bu dönemde soru sorma isteği köreltilmemeli, bıkmadan yorulmadan çocuğa cevap verilmelidir.
• Aile içinde kesin çizgilerle belirlenmiş ve herkesin uyduğu kuralların
  olması ve bu kurallar doğrultusunda çocuğun istenilmeyen davranışlarına
  hem anne hem de babanın aynı tepkileri vermesi çok önemlidir.
• Çocukla pozitif bir iletişim kurulmalıdır. Sürekli “Hayır”, “Yapma” demek
  yerine çocuktan ne istenildiği pozitif bir dille ifade edilmelidir.
• Çocuğa yasaklar getirmek yerine seçenekler sunulmalıdır. “Tükenmez kalemle
  masayı çizme!” diye bağırmak yerine “Boya kalemlerini ve defterini
  vereyim oraya boya masamız kirlenmesin.” denmelidir . Ya da evin içinde
  zıplaması istenmiyorsa çocuk dışarıya çıkarılmalı ve hareket ihtiyacını
  karşılayabilmesi ve içindeki enerjiyi atabilmesi için imkan
  verilmelidir.
• Çocuk bir öfke nöbetine girecekken çocuğun dikkatini başka bir yöne çekip, ilgileneceği bir alanda ona seçenek verilmelidir.
• Çocukla inatlaşılmamalıdır.
• Olabildiğince az ama gerekli olduğu kadar da çok kural olmalıdır. Yasaklar çocuğun
  daha çok agresif ve hırçın olmasına neden olur. Yasaklar yerine
  kuralların nedenini ve ne işe yaradığı açıklanmalıdır. Çocuk yerine
  getirilmeyecek bir istekte bulunuyorsa, isteğinin neden
  gerçekleşemeyeceğini açık ifadelerle açıklanmalıdır.
• Empati kurulmalıdır. Çocuğun isteği yerine getirilmediğinde anne baba onu
  anladığını, onunla birlikte üzüldüğünü; ama önceden açıklanan
  nedenlerden dolayı o isteğinin gerçekleşemeyeceği söylemelidir.
• Çocuk öfke nöbetindeyken sakin ve tutarlı kalmak çok önemlidir. Çocuk
  sakinleşmek için anne babasının yakınlığına ihtiyaç duyuyorsa bu imkan
  verilmelidir. Sakinleşmek için ya da sakinleştikten sonra anne
  babasının kucağına gelmek isteyen çocuğa yaptıklarından dolayı suçluluk
  duygusu verilmemelidir. Konu ile ilgili çocukla tekrar konuşulmalı,
  neden bu şekilde davranmak zorunda olduğunu anne baba açıklamalıdır.
  Eğer anne baba gereğinden daha fazla sert tepki verdiyse çocuktan özür
  dilenmelidir. Çocuğun bu tür sinir krizlerinden sonra sevildiğini
  hissetmeye daha çok ihtiyacı vardır.
• Her şeyden önemlisi anne baba çocuğa iyi bir model olmak zorunda olduğunu unutmamalıdır.
  Çocuklar anne babalarının davranışlarını, olaylara karşı verdikleri
  tepkileri örnek alırlar.